Cynk i selen dla mężczyzn po 40. roku życia – co warto wiedzieć o suplementacji?

Dlaczego po 40. roku życia warto przyjrzeć się swojej diecie?

Z wiekiem zmienia się prawie wszystko: nawyki żywieniowe, tempo metabolizmu, styl życia. Siedząca praca, jedzenie w biegu, stres i krótszy sen sprawiają, że dieta łatwo robi się mniej różnorodna, niż powinna być. A to prosta droga do niedoborów niektórych składników mineralnych – w tym właśnie cynku i selenu, których organizm nie potrafi magazynować na zapas i potrzebuje regularnie, z jedzenia.

Zanim więc sięgniesz po jakikolwiek preparat, dobrze jest najpierw spojrzeć krytycznie na to, co ląduje na talerzu. A jeśli masz wątpliwości – zrobić badanie poziomu mikroelementów u lekarza. Suplementacja ma sens jako uzupełnienie diety, nie jako jej zamiennik.

Cynk dla mężczyzn – co na jego temat wiadomo na pewno?

Cynk to pierwiastek śladowy, który bierze udział w setkach reakcji zachodzących w organizmie. Zgodnie z wykazem oświadczeń zdrowotnych zatwierdzonych przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i wprowadzonych Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012, pierwiastek ten:

• pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
• pomaga utrzymać prawidłowy poziom testosteronu we krwi,
• wspiera prawidłową syntezę DNA i podział komórek,
• chroni komórki przed stresem oksydacyjnym,
• pomaga w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu kwasowo-zasadowego,
• wspomaga płodność i rozrodczość.

To dlatego temat „cynk a odporność u mężczyzn” wraca tak często – jego rola w pracy układu immunologicznego jest jedną z najlepiej potwierdzonych naukowo wśród wszystkich mikroelementów [3, 4].

Gdzie go znaleźć w jedzeniu? Przede wszystkim w czerwonym mięsie, owocach morza (zwłaszcza w ostrygach), pestkach dyni, roślinach strączkowych i produktach pełnoziarnistych. Osoby na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej mogą mieć nieco trudniej – fityniany obecne w produktach roślinnych utrudniają wchłanianie cynku.

Kiedy warto stosować cynk jako suplement diety?

Cynk jako suplement diety ma sens wtedy, gdy dieta po prostu go nie dostarcza – np. przy niewielkim udziale produktów zwierzęcych, przy dużym wysiłku fizycznym albo w okresach, kiedy organizm jest mocniej obciążony. Zalecane dzienne spożycie dla dorosłego mężczyzny to zwykle około 10–11 mg, ale dokładną dawkę najlepiej dobrać indywidualnie – nadmiar tego mikroelementu może zaburzać wchłanianie miedzi i wcale nie wychodzi organizmowi na dobre.

Selen dla mężczyzn – ochrona komórek i wsparcie tarczycy

Selen bywa niedoceniany, choć jego rola jest równie dobrze udokumentowana co cynku. Zgodnie z oświadczeniami zdrowotnymi zatwierdzonymi przez EFSA, ten mikroelement:

• pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
• wspiera prawidłowe funkcjonowanie tarczycy,
• chroni komórki przed stresem oksydacyjnym,
• wspiera prawidłową spermatogenezę,
• pomaga utrzymać zdrowe włosy i paznokcie [7, 8].

Selen naturalnie znajdziesz w rybach morskich, owocach morza, jajach i orzechach brazylijskich – to jedno z najbogatszych źródeł tego pierwiastka. Trochę gorzej wypadają produkty zbożowe, bo ich zawartość selenu zależy od gleby, a w wielu regionach Europy, także w Polsce, gleba bywa w selen uboga [9].

Kiedy przyjmować selen jako suplement diety?

Selen jako suplement diety rozważa się zwykle wtedy, gdy dieta opiera się głównie na produktach z ubogich w selen upraw albo gdy lekarz na podstawie badań stwierdzi niedobór. Rekomendowane spożycie dla dorosłych to około 55 µg dziennie. Warto pamiętać, że selen ma dość wąski margines bezpieczeństwa – jego nadmiar może zaszkodzić, więc lepiej nie przekraczać zalecanych dawek na własną rękę.

Selen i cynk dla mężczyzn – dlaczego łączy się je razem?

Selen i cynk dla mężczyzn to duet, który pojawia się w suplementach bardzo często – i nie bez powodu. Oba pierwiastki wspierają odporność i chronią komórki przed stresem oksydacyjnym, ale każdy robi to trochę inaczej i ma dodatkowo swoją „specjalizację”: cynk odpowiada też za gospodarkę hormonalną czy podział komórek, a selen – za pracę tarczycy oraz spermatogenezę. Dlatego wiele preparatów dla mężczyzn po 40. roku życia, takich jak np. MenCur® Protect, łączy je w jednej formule.

A co z polifenolami roślinnymi?

Przy okazji suplementów dla mężczyzn po 40. często pojawiają się też związki roślinne – resweratrol i kurkumina. Resweratrol to polifenol z grupy stilbenów, znaleziony już w ponad 70 gatunkach roślin – najbardziej znane źródła to skórka i pestki winogron, a w niewielkich ilościach także czerwone wino. W badaniach opisywany jest przede wszystkim jako silny antyoksydant, a naukowcy przyglądają się też jego wpływowi na układ sercowo-naczyniowy, w tym na elastyczność naczyń krwionośnych [12].

Kurkumina to z kolei główny polifenol kurkumy – przyprawy znanej z kuchni i medycyny tradycyjnej od tysięcy lat. Jej charakterystyczna cecha to słaba biodostępność w czystej postaci – organizm wchłania ją znacznie lepiej w obecności tłuszczu z posiłku lub w połączeniu z piperyną (składnikiem czarnego pieprzu). W literaturze naukowej kurkuminę opisuje się głównie w kontekście działania antyoksydacyjnego i przeciwzapalnego, a także – u osób bez rozpoznanych schorzeń – w kontekście regeneracji po wysiłku fizycznym [11].

MenCur® Protect – przykład formuły łączącej te składniki

MenCur® Protect to jeden z produktów na rynku, który łączy opisane wyżej cynk i selen z dodatkowymi składnikami roślinnymi – w jednej, gotowej do stosowania formule.

Dawkowanie jest proste: 2 kapsułki dziennie, najlepiej w trakcie lub zaraz po jedzeniu. Nie bez powodu – kilka składników (m.in. te z palmy sabałowej, resweratrolu i kurkuminy) lepiej się wchłania, gdy w posiłku jest odrobina tłuszczu. Na pusty żołądek niektórzy mogą odczuć lekki dyskomfort trawienny, dlatego lepiej tego unikać.

Co dokładnie znajduje się w dwóch kapsułkach (dawce dziennej)?

Pierwsze efekty stosowania widać zwykle po kilku tygodniach. Warto też wiedzieć o dwóch rzeczach, zanim się na niego zdecydujesz: jeśli bierzesz na stałe leki urologiczne z grupy inhibitorów 5-alfa-reduktazy (np. finasteryd) albo leki rozrzedzające krew, najpierw skonsultuj to z lekarzem – ze względu na palmę sabałową oraz kurkumę i resweratrol mogą one wchodzić w interakcje [10].

Co warto zapamiętać?

Cynk i selen to jedne z niewielu mikroelementów, których wpływ na odporność, ochronę komórek i – w przypadku cynku – gospodarkę hormonalną został potwierdzony oświadczeniami zdrowotnymi EFSA. To sprawia, że suplementy diety dla mężczyzn po 40. oparte na tych dwóch składnikach należą do racjonalnie uzasadnionych wyborów. Przykładem preparatu, który łączy cynk i selen z dodatkowymi składnikami roślinnymi w jednej formule, jest opisany wyżej MenCur® Protect. Znaczenie ma nie tylko regularność stosowania, ale także zdrowy styl życia – zbilansowana dieta, ruch, nawodnienie i zdrowy sen.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przed rozpoczęciem suplementacji, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków na stałe, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mężczyzna po 40. roku życia powinien suplementować cynk i selen?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich – decyzję najlepiej podjąć na podstawie analizy diety, a w razie wątpliwości badania poziomu tych pierwiastków. Osoby odżywiające się różnorodnie, z dużym udziałem ryb, owoców morza i produktów pełnoziarnistych, mogą nie potrzebować dodatkowej suplementacji.

Jakie są objawy niedoboru cynku i selenu?

Niedobór cynku może objawiać się m.in. częstszymi infekcjami, wolniejszym gojeniem ran i problemami skórnymi. Niedobór selenu wiąże się z osłabieniem odporności, a także zaburzeniami pracy tarczycy. Objawy te są niespecyficzne, dlatego ostateczne rozpoznanie niedoboru wymaga badań laboratoryjnych, a nie samodiagnozy.

Czy można przyjmować cynk i selen razem?

Tak, oba pierwiastki są często łączone w jednym preparacie i nie ma przeciwwskazań do ich jednoczesnego stosowania w dawkach mieszczących się w normach. Warto jednak przestrzegać zalecanego dziennego spożycia podanego na etykiecie produktu.

Czy suplement diety może zastąpić zbilansowaną dietę?

Nie. Suplement diety, zgodnie z definicją prawną, jest środkiem spożywczym uzupełniającym normalną dietę, a nie jej substytutem. Podstawą powinna pozostać zróżnicowana dieta i zdrowy tryb życia.

Bibliografia

1. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.
2. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to zinc and DNA synthesis and cell division, protection of DNA, proteins and lipids from oxidative damage, function of the immune system, maintenance of normal serum testosterone concentrations, reduction of tiredness and fatigue, fertility and reproduction, i inne. EFSA Journal. 2009;7(9):1229.
3. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of a health claim related to zinc and normal function of the immune system pursuant to Article 14 of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal. 2014.
4. Wessels I, Maywald M, Rink L. Zinc as a Gatekeeper of Immune Function. Nutrients. 2017;9(12):1286. https://doi.org/10.3390/nu9121286
5. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to selenium and protection of DNA, proteins and lipids from oxidative damage, function of the immune system, thyroid function, spermatogenesis, i inne. EFSA Journal. 2009;7(9):1220 oraz 2010;8(10):1727.
6. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the substantiation of a health claim related to selenium and protection of DNA, proteins and lipids from oxidative damage pursuant to Article 14 of Regulation (EC) No 1924/2006. EFSA Journal. 2014;12(10):3890. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2014.3890
7. Rayman MP. Selenium and human health. The Lancet. 2012;379(9822):1256–1268.
8. Krajčovičová-Kudláčková M, i wsp. (przegląd literatury dot. statusu selenu i funkcji tarczycy). Praca poglądowa – zależność między statusem selenu a dysfunkcją tarczycy, dostępna m.in. w bazie PubMed Central.
9. European Food Safety Authority (EFSA). Dietary Reference Values for selenium. EFSA Journal. 2014.
10. Materiały dostępne na stronie mencur.pl.
11. Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: A Review of Its Effects on Human Health. Foods. 2017;6(10):92. https://doi.org/10.3390/foods6100092
12. Salehi B, Mishra AP, Nigam M, i wsp. Resveratrol: A Double-Edged Sword in Health Benefits. Biomedicines. 2018;6(3):91. https://doi.org/10.3390/biomedicines6030091